Tram 82

(Gemeente: Sint-Agatha-Berchem   Werkvormen: Dagverzorgingscentrum, Lokaal dienstencentrum, Zorgknooppunt)
Introductie

De uitbouw van een nieuwe woonzorgcampus

Uitbreiding van het GGC erkend woonzorgcentrum ARCUS met een Vlaams erkend lokaal dienstencentrum en dagverzorgingscentrum uitgebaat door vzw Zonneweelde.  In een latere fase worden er aanleunwoningen gekoppeld aan het woonzorgcentrum.
Het woonzorgcentrum Arcus is erkend en gefinancierd door de GGC (Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie). Er wonen 222 ouderen, zowel valide als niet-valide, met een aparte afdeling voor dementerenden. De administratieve personeelsleden en diensthoofden zijn tweetalig. De Nederlandstalige bewoners worden steeds in hun taal geholpen, wat maakt dat ze er zich thuis voelen. In 2009 verhuisde het woonzorgcentrum naar een nieuwbouw. In een van de vleugels van het nieuwe gebouw werd ruimte voorzien voor de uitbreiding van de werking.

Uitgebreide voorstelling

Ruimte voor dagverzorgingscentrum en lokaal dienstencentrum

Het Kenniscentrum vroeg in 2009 de medewerking van het woonzorgcentrum Arcus voor de uitbouw van woonzorgzone 8C. Daarbij groeide het idee om op de campus een aantal initiatieven uit te bouwen.  Het project was vrij eenvoudig te ontwikkelen omdat de noodzakelijke ruimte ter beschikking was. 
Het dagverzorgingscentrum werd ingebed op de plaats waar een extra rusthuisafdeling was voorzien. De ruimte werd aangepast om volledig te voldoen aan de eisen van een dagverzorgingscentrum. Het lokaal dienstencentrum kreeg onderdak op de benedenverdieping. 

Het dagverzorgingscentrum is gestart in september 2010. De opstart verliep moeilijk, maar intussen werd een gebruikersbestand opgebouwd. Nogal wat ouderen hebben psychische problemen en er moet blijvend geïnvesteerd worden in bekendmaking en doorverwijzing.

Zorggroep Ellips en ouderenverenigingen

In overleg met ouderenorganisaties en de schepen van gezondheid van Sint-Agatha-Berchem werd vzw Ellips opgericht om het geplande lokale dienstencentrum uit te bouwen. De betrokkenheid van de ouderenverenigingen staat garant voor een breed draagvlak in de gemeente.

Er werd het idee geopperd om in de voorbouw, waar nu kantoren zijn, op termijn een 15-tal aanleunwoningen te bouwen. Die plannen zijn echter nog niet concreet.
Er was al snel een nauwe samenwerking tussen het woonzorgcentrum en het dagverzorgingscentrum. Het lokaal dienstencentrum is eveneens goed ingebed in de totale structuur. Er wordt gewerkt met gezamenlijke diensten voor maaltijden, pedicure, kapper en transport. De bewoners van het woonzorgcentrum kunnen deelnemen aan bepaalde activiteiten van het lokaal dienstencentrum.

Belangrijkste resultaten  

  • De Senior Living Group was bereid een investering te doen in een dagverzorgingscentrum, ondanks het feit dat de uitbating van een DVC niet rendabel is. De investering wordt terugverdiend door hun betrokkenheid in andere woonzorgprojecten.   
  • Een GGC erkend woonzorgcentrum dat harmonieus samenwerkt met een Vlaams erkend dagverzorgingscentrum en lokaal dienstencentrum. Tevens is dit een samenwerking van een commerciële groep (Senior Living Group) met een vzw (lokaal dienstencentrum Ellips). 

 

(Bediening diavoorstelling: Start Stop - - )

 
 
Gerelateerd nieuws

Juni 2011

Woonzorgcentrum Arcus in Sint-Agatha Berchem, maakt deel uit van de Senior Living Group. De groep is op dezelfde site tevens initiatiefnemer van een Vlaams erkend dagverzorgingscentrum en bouwt momenteel in een samenwerkingsverband met andere partners het lokaal dienstencentrum Ellips mee uit. Daarnaast is Arcus actief in verschillende projecten rond zorgvernieuwing. De moeite waard om een bezoek te brengen en directeur Paul Matton te bevragen over zijn visie.

BWN: Welke diensten zijn erop deze site aanwezig?

Je vindt er verschillende diensten en we nemen deel aan enkele projecten. Oorspronkelijk hadden we het woonzorgcentrum (WZC) Arcus met 223 woongelegenheden, dat erkend is door de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie. Op dit ogenblik hebben we 200 bewoners. Vervolgens opende het dagverzorgingscentrum (DVC) Tram 82 vorig jaar zijn deuren. Het DVC wordt uitgebaat door Zonneweelde uit Rijmenam en is erkend door de Vlaamse Gemeenschap. Dit jaar zag het lokaal dienstencentrum (LDC) Ellips het daglicht. Het LDC wordt uitgebaat door de vzw Ellips. Deze vzw is een samenwerking tussen Arcus en schepen Riga en is erkend door de Vlaamse Gemeenschap. Daarnaast bieden we crisisopvang aan en nemen we deel aan het project Zonar, in samenwerking met Zonnelied.

BWN: Is er samenwerking tussen alle verschillende diensten op de site?

Tussen Tram 82 en het woonzorgcentrum bestaat een nauwe samenwerking. Ze zijn onderdeel van dezelfde groep. Dat zorgt voor een doorstroom van het DVC naar het WZC. Een voorbeeld hiervan is een vrouw die onlangs werd opgenomen in het WZC, nadat ze naar het DVC ging. Ze gaat nog steeds naar DVC omdat ze de omgeving gewoon is.

De samenwerking met het LDC verloopt iets moeizamer omdat twee aparte instanties het centrum runnen.. Het personeel van Arcus doet het onthaal van het lokaal dienstencentrum en verhuurt de infrastructuur. Ze zijn opgeleid om mensen op te vangen die het woonzorgcentrum betreden.

Op termijn moet er eenheid groeien, waardoor we evolueren naar één centrum dat zorg aanbiedt met een laagdrempelig infoloket waar ouderen uit de buurt naar toe komen met allerlei vragen. In dit centrum willen we de bestaande instanties respecteren en adequaat doorverwijzen. Op termijn willen we misschien ook haal- en brengfuncties organiseren, zonder het bestaande aanbod te negeren. We willen vooral de leemtes opvullen, door samen te werken met andere partners en zelf te organiseren wat nog niet bestaat. We willen een knooppunt vormen voor de organisatie van dienstverlening aan huis en zo de hulp mee helpen organiseren. Als mensen aangeven dat het thuis niet meer gaat, kunnen we met hen bekijken wat nodig is en de geschikte organisaties aanspreken om hulp in te schakelen. We doen dit nu al bij de crisisopvang. Binnen de tien dagen gaan de ouderen naar huis en vragen wij Dyonisos om alles in orde te brengen. We trachten zo op elke vraag een antwoord te bieden.

Het LDC zit in een opstartfase, maar je kan er momenteel al terecht voor een maaltijd, de pedicure of de kapper. Deze diensten werken voor de drie actoren op de site. We willen een centrum voor de derde leeftijd worden, waar je diensten kan halen. Sommige mensen blijven hier en anderen gaan terug naar huis. Het is echt onze bedoeling om een WZC te worden. Een centrum waar zowel wonen als zorg aangeboden wordt. Mensen zo lang mogelijk thuis laten wonen is het achterliggende doel. Als het echt niet meer gaat, kunnen ze naar het rusthuis verhuizen.

BWN: Zou je gemeenschappelijke activiteiten organiseren met het DVC, het LDC en het WZC?

We zullen zeker gezamenlijke activiteiten organiseren. Deze samenwerking willen we niet beperken tot diensten op de site, maar ook uitbereiden naar externe actoren. We hebben bijvoorbeeld een samenwerking met het seniorencentrum van de gemeente. Activiteiten die georganiseerd worden door het LDC, zullen toegankelijk zijn voor de bewoners van het rusthuis.

Alle activiteiten in het LDC zijn namelijk toegankelijk voor de bewoners van Sint-Agatha-Berchem en onze bewoners zijn daar een onderdeel van. Onze bewoners zullen ernaar toegaan als ze ertoe in staat zijn en als ze dat wensen. Bezoekers van het LDC of DVC kunnen deelnemen aan sommige activiteiten van het rusthuis. Wij zullen deze wisselwerking alleszins stimuleren.

BWN: Hoe is het idee ontstaan om een LDC op te starten in samenwerking met de gemeente?

We wilden het rusthuis naar de buitenwereld brengen, ons openen naar de buurtbewoners en hen iets aanbeiden. Toen we onze ideeën kenbaar maakten bij het Brusselse Ondersteuning Dienstencentra (BOD), hoorden we dat er in Sint-Agatha-Berchem al een project in aanmaak was op slechts enkele meters van onze site.

Onze visie is dat we in de gezondheidszorg onze krachten moeten bundelen in functie van de ouderen in plaats van concurrenten van elkaar te zijn. Wij zijn samen met het BOD en de gemeente rond de tafel gaan zitten. Dit resulteerde in een samenwerking in de vzw Ellips. Zoals bij elke samenwerking, vonden we het moeilijk om overeen te komen over wie wat doet, als het moeilijkste. De raad van bestuur helpt ons hierbij, waardoor we nog geen onoverkomelijke moeilijkheden ondervonden.

BWN: Heb je tips voor iedereen die hetzelfde wil ondernemen?

De grootste moeilijkheid voor zowel het LDC als het DVC, is de bekendheid bij de ouderen en in het werkveld. Hoe gaan we mensen bereiken en aanzetten hierheen te komen? Het voordeel van de samenwerking is dat iedereen zijn capaciteiten kan inzetten. Iedereen kan genieten van het goede van de andere. Elk zijn expertise, elk zijn omgeving, elk zijn kennis en kunde.

BWN: Welke veranderingen zijn wenselijk in het woonzorgcentrum?

In ons rusthuis moeten we veel flexibeler werken. De stap naar een rusthuis, is een grote en moeilijke beslissing, doordat je bijna alles moet achterlaten. Als we flexibeler zijn, dan nemen we minder eigenheid (identiteit) van de bewoners af. We kunnen zorg op maat verlenen en respecteren hun wensen en privacy. We kunnen ervoor zorgen dat we het hen zo goed mogelijk thuis maken. Als we flexibelere omgaan met het personeel, dan hebben bewoners bijvoorbeeld de mogelijkheid om tot 10u te slapen of hun toilet ’s avonds te ontvangen. We moeten naar een hotelfunctie evolueren waar mensen krijgen waar ze zin in hebben en het nodige hebben, of ze er nu zin in hebben of niet. Sommige dingen moeten nu eenmaal, zoals medicatie op tijd geven. Of sommige aandoeningen zorgen ervoor dat mensen moeilijker zelf kunnen beslissen.

Toch ben ik ervan overtuigd dat alle haalbare en realistische keuzes die niet levensbedreigend of onrustverstorend zijn, kunnen ingewilligd worden. We zijn echter een rusthuis, gebonden aan verschillende regels. We zijn geen hotel. Hotels werken ook met veel minder personeel en verlenen geen hygiënische zorg. Toch moeten we hierover veel meer nadenken.

BWN: Hoe ga je om met de verschillende erkenninginstanties? Zijn er moeilijkheden? Wat zijn de voordelen?

Het gaat perfect. Iedere werking heeft zijn eigen regels die hij volgt en tot nog toe heb ik nergens tegenstrijdigheden of spanningen ontdekt. Het enige nadeel is dat het een beetje moeilijker is. Je moet op de hoogte zijn van beide reglementeringen. Deze zijn vrij gelijklopend. Maar er zijn toch verschillen. Ik denk ook dat we niet vakjes gericht moeten denken. We werken samen, we doen alles samen, het is één grote pot.

BWN: Naast deze dienstverlening hebben jullie nog crisisopvang en nachtopvang? Hoe verloopt dit?

Crisisopvang doen we samen met WZC Arcadia en Nazareth in een protocol 3 project. Ouderen kunnen in een crisissituatie tien dagen in het WZC verblijven. Ons project heeft echter niet zoveel succes. We krijgen wel meer aanvragen, maar het vergt een mentaliteitsverandering om ouderen naar crisisopvang door te verwijzen en niet op te nemen in het ziekenhuis. Als iemand van een koppel wordt opgenomen in het ziekenhuis, dan wordt de andere die moeilijk alleen kan blijven, ook vaak opgenomen en voeren ze op de gezonde partner ook een paar testen uit. Dit heeft als voordeel dat het de oudere bijna niets kost. De maatschappelijke kost is echter groot, maar daar wordt geen rekening mee gehouden.

We zouden naar een systeem moeten evolueren waarbij crisisbedden ook gedeeltelijk terugbetaald worden, wat de maatschappelijke kost zou doen dalen.

De ouderen komen dan misschien sneller naar crisisopvang en kunnen dan weer huiswaarts. De maatschappelijke kost is er lager door de inzet van mantelzorgers. Ook de nog vaak automatische doorverwijzing van het ziekenhuis naar een rusthuis, zonder rekening te houden met alternatieven, zou moeten veranderen. De ziekenhuizen kennen nog veel te weinig de huidige mogelijkheden tussen het thuis wonen en het rusthuis. Er is dringend nood aan mentaliteitsveranderingen en meer promotie. Waarom zou je bijvoorbeeld iemand in een rusthuis onderbrengen als een DVC voldoende is?

In ons rusthuis mogen de mensen hun eigen meubels meebrengen, het moet een beetje van hen blijven. Als ze na een paar weken echt niet kunnen aarden en terug naar huis willen, dan proberen wij vaak samen met de familie een haalbare oplossing te zoeken. Als het kan, dan gaan mensen terug naar huis. Het welbevinden van de oudere is bij ons belangrijker dan bedden te vullen.

BWN: Wat houdt het project Zonar in?

Zonar is een samenwerking tussen Zonnelied, een organisatie voor personen met een handicap, en Arcus. We zorgen er voor dat het leven voor personen met een handicap die in een rusthuis verblijven meer op maat is. In Arcus is 17% van de bewoners jonger dan 65 jaar. Dit is historisch gegroeid. Al deze bewoners worden gescreend. Vervolgens bekijken we hoe deze mensen anders begeleid kunnen worden.

Het personeel zal een opleiding volgen om hen een waardiger leven te geven. Sommige mensen gaan werken, anderen worden georiënteerd naar beschut wonen in plaats van het rusthuis. Momenteel zijn studies bezig, die daarna vervolgd worden met concrete acties.

BWN: Wat kunnen we ons voorstellen bij de acties die jullie willen ondernemen voor ouderen met een andere culturele achtergrond?

Ik ben ervan overtuigd dat wij binnen enkele jaren meer allochtone bewoners zullen hebben. We kunnen hier beter op voorbereid zijn en nagaan hoe we dit kunnen aanpakken, zodat we ook op maat van deze bewoners kunnen werken. Enkele projecten uitproberen kan onze kennis vergroten en ervoor zorgen dat iedereen zich op termijn thuis voelt in ons rusthuis. Zullen we ze gemengd of niet gemengd laten wonen? Gaan we proberen ze te clusteren door ze bijvoorbeeld op een gang samen te brengen? Dit is organisatorisch veel moeilijker maar biedt meer mogelijkheden naar activiteiten, maaltijden na zonsondergang. We willen er over nadenken door enkele concrete projecten te starten en kennis te vergaren.

BWN: Welke invloed heeft jullie eigenheid als commerciële partner op het geheel?

Dat wij een commerciële instelling zijn, wil zeggen dat we voor onze aandeelhouders moeten opbrengen. Ik denk dat als je goed beheer nastreeft, je dat in alle omstandigheden zou moeten doen, ook als je geen commerciële instelling bent. Wij moeten meer opletten om niet over de schreef te gaan, omdat we geen vangnet hebben zoals openbare instellingen. We maken deel uit van een grote groep, de Senior Living Group en die bieden wel een soort vangnet. Het is zo dat Arcus, performant is en dat het niet veel opbracht aan de aandeelhouders. We hebben immers een groot nieuw gebouw dat nog niet volzet is. Wij krijgen de tijd die we nodig hebben om goed te kunnen werken. Niet alle grote groepen redeneren op deze manier, maar de Senior Living Group houdt daar rekening mee.

De Groep weet bijvoorbeeld dat een DVC niet veel winst genereert en toch willen ze er een openen. Ze trekken de kaart van een woonzorgzone. Op termijn zullen ze deze investering op een andere manier terugkrijgen. Het feit dat je meestapt in een trend, zorgt voor de instellingen op lange termijn voor een voordeel. De oudere moet in een woonzorgzone centraal staan. Ze moeten er op elke vraag een antwoord krijgen, van wonen over zorg tot activiteiten.

BWN: Wat wil je meegeven aan mensen die zelf een geheel van zo’n aanbod willen verwezenlijken?

Geloof in verschillende projecten tegelijkertijd en steek er veel energie in. Als je geduld hebt, dan lonen alle inspanningen. Geduld voor subsidies, maar ook om bekendheid te verwerven en alles op de rails te krijgen.

BWN: Hoe zou je kort de meerwaarde van het geheel omschrijven?

Ik vind dat wij een volledig aanbod geven, om de mensen te bieden waar ze recht op hebben.

Woon- en zorgcentrum Arcus
Genstesteenweg 1050 – 1082 Sint – Agatha –
Berchem
Tel.: 02/482 34 00
directie@arcusbru.be
www.arcusbru.be

Sophie De Meere